Стаття присвячена проблемі переформатування національної ідентичності українців внаслідок російсько-української війни та впливу останньої на соціальну і політичну атмосферу в суспільстві. Метою статті був аналіз змін національної ідентичності українців під впливом повномасштабної російської агресії. Статтю підготовлено за результатами науково-дослідної роботи на тему «Міжкультурна комунікація в соціальних практиках як фактор формування цивілізаційної ідентичності в повоєнний період». У роботі проаналізовані дані соціологічних опитувань, статистичні дані, історичні події. Використано методи контент-аналізу, етнографічного дослідження, історико-порівняльний метод. Використання цих методів забезпечило багатовимірний аналіз явища та дозволило встановити причинно-наслідкові зв’язки у трансформації української національної ідентичності. Розглянуто проблему співвідношення національної ідеї та національної ідентичності. Доведено, що в різні періоди існування української держави зміст національної ідеї був різним. Досліджено зміну основних маркерів ідентичності під впливом російськоукраїнської війни. Проаналізовано динаміку розвитку національної ідентичності, яку пов’язують зі становленням громадянського суспільства і громадянської ідентичності. Зазначено, що визначну роль у формуванні національної ідентичності завжди відігравала українська інтелігенція, культурні діячі, військові і духовні лідери нації. Основними маркерами національної української ідентичності, які актуалізувались під час війни, є однорідність суспільства, подолання розколу «Схід-Захід», розширення поля використання української мови, україноцентрична позиція переселенців. Всі ці аспекти національної ідентичності демонструють сприятливі зміни на користь консолідації нації. Одним зі складних наслідків російсько-української війни є зовнішня міграція і невтішні демографічні прогнози, про що свідчать матеріали соціологічних опитувань
регіональна ідентичність; трансформація національної ідентичності; російськоукраїнська війна; політика ідентичності; фактори зміни ідентичності; громадянська ідентичність; соціальні практики
[1] Bogdanovych, H. (2024). Transformation of Ukrainian identity as a factor of the formation of a new political nation. Ukrainian Studies, 3(92), 44-56. doi: 10.17721/2413-7065.3(92).2024.312865.
[2] Buzarov, A. (2023). Tendencies of adaptation and integration of immigrants from Ukraine in the European Union after the aggression of the Russian Federation against Ukraine. Baltic Journal of Economic Studies, 9(2), 73-90, doi: 10.30525/2256-0742/2023-9-2-73-90.
[3] Dembitskyi, S. (2022a). Sociological monitoring “Ukrainian society”: Public opinion in Ukraine after 10 months of war. Retrieved from https://surl.li/mtdygy.
[4] Dembitskyi, S. (2022b). Indicators of national and civic Ukrainian identity. Retrieved from https://kiis.com.ua/?lang=ukr&cat=reports&id=1131&page=1.
[5] Demchuk, R. (2016). National identity: The Ukrainian mode of perception. Virtus: Scientific Journal, 9, 10-16.
[6] Demchuk, R. (2017). Mythology in the context of national identity modeling. The Culturology Ideas, 11, 53-59.
[7] Dodonov, R. (2024). Modern Russian-Ukrainian war in the mirror of geophilosophical reflection. Almanac of Ukrainian Studies, 34, 73-78. doi: 10.17721/2520-2626/2024.34.9.
[8] Doniy, O. (2019). Transformation of the Ukrainian national idea. Kyiv: Nash Format.
[9] Elias, N. (2001). The society of individuals. New York, London: Continuum.
[10] Fadeyev, V.B. (2023). Old and new distinctions: Social (re)integration after the war. Philosophical Thought, 2, 99-116. doi: 10.15407/fd2023.02.099.
[11] Institute of Sociology of the National Academy of Sciences of Ukraine. (2016). National and regional identity of Ukrainian citizens in connection with the events in Donbas, 2014-2016 (Analytical note). Retrieved from https://niss.gov.ua/sites/default/files/2016-04/identychnist-169d1.pdf.
[12] Kulyk, V. (2023). Language and identity in Ukraine at the end of 2022. Retrieved from: https://zbruc.eu/node/114247.
[13] Law of Ukraine No. 2834-IX “On the Basic Principles of State Policy in the Sphere of Asserting Ukrainian National and Civic Identity”. (2023, January). Retrieved from https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/2834-20#Text.
[14] Lysy, I. (2013). National-cultural identity of philosophy: Seven approaches to the topic. Kyiv: KyivMohyla Academy Publishing House.
[15] Order of the Cabinet of Ministers of Ukraine No. 922-p “On Approval of the Strategy of Demographic Development of Ukraine until 2040”. (2024, September). Retrieved from https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/922-2024-%D1%80?lang=en#Text.
[16] Paniotto, V. (2022). Inter-ethnic prejudice in Ukraine. Retrieved from: https://www.kiis.com.ua/?lang=ukr&cat=reports&id=1150&page=4.
[17] Rafalskyi, O., Kalakura, Ya., Kalakura, O., & Yurii, M. (2022). Civilization identity of Ukraine: History and modernity. Kyiv: Kuras Institute of Political and Ethnic Studies.
[18] Rating Group. (2023). Comprehensive study “How the war changed me and the country: Annual results”. Retrieved from https://surl.li/bbsknh.
[19] Razumkov Centre (2008). AR Crimea: People, problems, prospects (Socio-political, interethnic, and interfaith relations in the Autonomous Republic of Crimea). National Security and Defence, 10(104), 2-51.
[20] Ryabchuk, M. (2019). Reducing ambivalence. Dichotomy of the Ukrainian national identity: Historical reasons and political implications. Kyiv: Kuras Institute of Political and Ethnic Studies.
[21] Smith, E. (1994). National identity. Kyiv: Osnovy.
[22] The National Academy of Sciences of Ukraine. (2023). Sociological monitoring “Ukrainian society” after 16 months of war. Retrieved from https://old.nas.gov.ua/UA//Messages/Pages/View.aspx?MessageID=10314.
[23] Troshchynskyi, V.P., Skuratovskyi, V.A., & Yarosh, N.P. (2018). Formation of Ukrainian identity in the context of modern challenges: Theoretical and political aspects. Kyiv: National Academy for Public Administration.
[24] Zlobina, O. (2016). Integration “from below”: The lifeworld versus the system. In Socio-psychological factors of integration of Ukrainian society (pp. 54-61). Kyiv: Institute of Sociology, National Academy of Sciences of Ukraine.